1 - نام و نشان * مشخصهء تاريخى : ابو اسماعيل « 1 » ابان بن ابي عيّاش « 2 » ، البصري ، التّابعي . تاريخ از آغاز تا انجام او را چنين مىشناسد : ابو اسماعيل ابان ، پسر ابو عيّاش فيروز ، مقيم بصره ، در ولاء قبيلهء عبد القيس ، تابعى است يعنى كه از اصحاب رسول خدا صلّى اللَّه عليه و إله و سلّم روايت نقل كند و بسيارى از او روايت نقل كنند ، مردى پرهيزكار و سخت پارسا كه از شدّت تقوى شب را تا صبح به نماز ايستد و روز را تا

--> ( 1 ) - ن . ك : طوسى / فهرست 81 ، 188 . + شهر آشوب / معالم 137 . + قهپايى / مجمع 1 / 16 . مقايسه كنيد : برقى / رجال 9 : ابو يحيى . در منابع سنيان : بخارى / الضعفاء الصغير 412 ق 32 : ابو اسماعيل البصرى . در حاشيه : ابو عباس . + الجرح 1 / 295 ق 1087 : ابو اسماعيل . + متروكون 46 ق 21 : ابو اسماعيل . در حاشيه : ابو اسماعيل العبدى . + بخارى / تاريخ 1 / 1 / 454 : ابو اسماعيل البصرى . + ابن حجر 1 / 97 + ذهبى / تاريخ 55 ، 56 ، 57 + ميزان 1 / 10 ق 15 . مزّى / تهذيب 2 / 19 ق 142 . ( 2 ) - ن . ك : برقى / رجال 9 : ابان بن ابى عياش + كشّى 104 ، 105 ح 167 . + غضائرى / الضعفاء : خطى . ورقه 1 : و اسم ابى عياش هارون . + طوسى / رجال 83 . + فهرست 81 ، 188 . + ابن نديم 307 . + ابن داود 2 / 248 ، 302 ، 225 : ابان بن ابى عياش فيروز . + حلّى / خلاصة 2 / 206 . . . و اسم ابى عياش فيروز . + قهپايى / مجمع 1 / 16 : و اسم ابى عياش هارون . + اردبيلى / جامع 1 / 9 : ابان بن ابى عياش فيروز . + الخويى / معجم 1 / 141 : ابان بن ابى عياش فيروز . در منابع سنيان : بخارى / الضعفاء 1 / 412 : ابان بن فيروز . در حاشيه : ابو عباس فيروز . و قيل : دينار . + العلل 135 ، 167 ، 255 ، 381 ، 399 : ابان بن ابى عياش . + الجرح 1 / 295 ق 1087 . . . و هو ابن فيروز + متروكون 46 ق 21 . . . و هو ابان بن فيروز . در حاشيه : ابان بن ابى عياش فيروز البصرى + قطنى 285 ق 102 . . . و هو ابن فيروز . + مجروحين 1 / 96 : . . . و اسم ابيه فيروز . + العقيلى / الضعفاء 38 ق 22 . . . و هو ابان بن فيروز . + ابن عدى / الكامل 1 / 381 ق 203 . . . و اسم ابى عياش فيروز و قيل : دينار . + ابن سعد / طبقات 7 / 344 ، 254 : ابان بن ابى عياش الشّيّنيّ + ابن حجر 1 / 97 ، 98 ، 99 ، ق 174 ، ابان بن ابى عياش فيروز . . . و يقال : دينار . + بخارى 1 / 1 / 454 ق 1455 . . . هو ابن فيروز . + ذهبى / تاريخ 55 ، 56 ، 57 : ابن فيروز . + ميزان 1 / 10 ق 15 : ابان بن ابى عياش فيروز و قيل : دينار . + مزى / تهذيب 2 / 19 ق 142 : ابان بن ابى عياش و اسمه فيروز . يقال : دينار ، 20 : ابان بن فيروز . + رازى / 48 : ابان بن ابى عياش . + مسعودى / التنبيه 199 : ابان بن ابى عياش .